haikuviethanoi

haikuviethanoi
Ảnh thêm

Thứ Tư, 4 tháng 9, 2013



ĐỌC NHANH
  SÁCH THƠ BẠN THƠ TẬP 3
Chủ biên: Lý Phương Liên, Nguyễn Nguyên Bảy

1. Điều khốn nạn chỉ là khi máu đổ
Đảo mới gần mới thực đảo của ta
(Gửi quần đảo Trường Sa- Đỗ Nam Cao)

2. Mồ hôi Mẹ
Tháng ngày đăm đăm nhỏ giọt
Con níu giọt mồ hôi
Đứng dậy làm người
(Mẹ- Phùng Cung)

3. Trăng vẫn đấy mà em xa quá,
Nơi cuối trời em có ngóng trăng lên?
(Hai nửa vầng trăng- Hoàng Hữu)

4. Em đóng đinh vào anh nỗi nhớ
Cả những giận hờn thoáng chốc nguôi ngoai
(Thơ ngày thường- Diệp Minh Luyện)

5. Ghét lây bảy sắc cầu vồng
Giá như biết chặn lối vòng… không mưa
(Mưa- Nguyễn Ngọc Ly)

6. Tu khổ hạnh, khó lắm thay
Nhờ em đan giúp cái rây lọc mình

(Tự bạch trước cửa Thiền- Duy Phi)
 
7. Chỉ một mắt liếc mặt trời chợt ngã
Một vành cung môi cười thắp lại mờ sao
(Ơi em mùa thu Hà Nội- Đoàn Vĩnh Phúc)

8. Dừng lại bên cầu nghe nước chảy
Chợt thấy mình: một giọt nước Hương Giang…
(Giọt nước Hương Giang- Nguyễn Văn Phương)

9. Ú tim
 
Em đi tìm
 
Tôi đi nấp
 
Chân lí bên này bên kia trái đất
 
Ta yêu con người ta mãi tìm nhau
 
(Ngây thơ - Lê Đại Thanh)
10. Anh chết lặng nằm nghe em hát
 
Tiếc cho tình sao chỉ có… sáu câu
 
(Vọng cổ sáu câu- Diệp Minh Tuyền)


11. Biển của ta
nào phải
ao nhà ai đó
(Lê Thị Bình)

12. Gió Thu vàng lá
bão Thu
vàng cả... mặt người!
(Lê Đình Công)

13. Bước qua bờ giậu
vương nụ tầm xuân
dịu thơm tà áo.
(Phạm Hữu Cường)

14. Sông Hồng cuộn sóng
gió thu se lòng
thuyền ai qua sông
(Vân Đình)

15. Sân gôn mênh mông
bao nhiêu lỗ?
không lỗ cắm dùi!
(Nguyễn Văn Đồng)

16. Tiêng dế hát khe tường
Khúc vĩ cầm hư ảo vấn vương
Đêm dài thêm tóc bạ
(Nghiêm Xuân Đức)

17. Suối đổ miết về sông
Sông dồn vào biển biếc
Biển đi đâu có biết
(Lý Viễn Giao)
  
18. Vành khuyên 
bay chi vào phố
bẫy đời giăng giăng!
(Đinh Nhật Hạnh)

19. Xe chạy quanh co
trăng thu theo hỏi
về đâu đêm nay
(Hồ Hoàng Hoa)


20. Chiếc lá rời cành
kéo cả trời xanh
cắm đầu xuống đất
(Hoàng Xuân Họa)

21. Cô gái ngực trần
tóc dài sóng nước
vung trời mưa bay
(Phạm Công Hội)

22. Khói lam chiều
Vương sườn núi
nồi đất cơm sôi.
(Lê Đăng Hoan)

23. Đò xuôi sông La
Mang câu ví dặm
Trôi cùng ánh trăng
(Lam Hồng)

24. Lũ nổi quanh lều
lơ phơ tóc mẹ
trắng chiều mưa bay
(Vũ Tam Huề)

25. Cầu già vắt qua thế kỷ
sông thắt lòng
sáo đậu hoa ngô
(Phan Vũ Khánh)

26. Si già
rẽ chùm gạch cổ
cổng làng ta
(Nghiêm Vũ Khải)

27. Xuân ùa vào ngõ
màu tóc, màu hoa
điểm trắng màn mưa
(Nguyễn Thị Kim)

28. Lá vàng chửa thôi rơi
biết bao giờ
Xuân tới
(Nguyễn Hoàng Lâm)

29. Giao thừa
thắp nén hương
hai năm chung làn khói.
(Trần Nguyệt Lâm)

30. Dòng nước chảy cuộn đen
đâu sông xưa vừa trong vừa mát
anh dùng chèo ghé sát thuyền em?
(Mai Liên)


31. Tiến sĩ mua bằng
nhiều tiến sĩ giấy
giật mình.
(Phạm Ngọc Liễn)

32. Cành đào soi bóng xuân
ngỡ mồi
con cá đớp
(Đỗ Tuyết Loan)

33. Đến một miền hoang tưởng
trên con đường khấp khểnh nỗi đau
cánh chim lẻ trời xa
(Nguyễn Đăng Minh)

34. Tiếng khóc trẻ thơ
nụ cười của mẹ
trong từng giấc mơ
(Phúc Oanh)

35. Đừng hỏi tôi là ai
Tôi chỉ là bụi
Bay trong ngày dần phai
(Nguyễn Duy Quý)

36. Gặp lại xa xăm
bóng của ngày cũ
một chùm mây xuân
(Đinh Trần Phương)

37. Tiếng  rao đêm mệt mỏi
nhịp chuông chùa loãng xa
mảnh trăng treo cửa sổ
(Cao Ngọc Thắng)

38. Nắng vàng mùa hoa cải
em đương thì con gái
hái cải ngồng xuân xanh.
(Diêm Thị Thoa)

39. Tiếng cuốc kêu
khắc khoải
nỗi buồn gọi ai?
(Lê Anh Tuấn)

40. Rượu cạn ly
người về miền nắng
ta cười với gió đông
(Thanh Tùng)



41. Sầu đông
mưa giêng tím
vườn cũ ai cười
(Như Trang)

42. Vết thương
không chảy máu
sao đau suốt cuộc đời
(Lê Văn Truyền)

43. Cơn mưa uất nghẹn
gió đi
mây nhớ lối về
(Phùng Gia Viên)

44. Người ta cứ coi điều hiển nhiên
không cần biết
trắng đêm trên những con đường
vắng khuya nặng nề
tiếng chổi rên kinh niên
người đàn bà nhẹ nhàng chăm chút
không để tâm danh phận
(Người đàn bà quét rác- Nguyễn Bình An)

45. Chết rất khó cuối đoạn đời về đích
Tự thắng mình mới thắng tử sinh
(Tập chết- Nguyễn Nguyên An)

46. Miếng trầu cánh phượng em têm
Cất đi để giữ êm đềm lòng anh...
(Quan họ ơi đừng...- Vũ Tuấn Anh)

47. Bàn tay ai lạnh tái tê
Mới hay nỗi nhớ … ghồ ghề trong tim.
(Nỗi nhớ- Nguyễn Đình Ánh)

48. Giàu tiền của chắc gì đã sang

Em xinh quá nhiều khi đa đoan
(Thời gian gõ cửa- Ngọc Bái)

49. Lang thang mãi mái hiên đời quạnh quẽ

Lá hoa cồn hồn lạc nẻo quê xa
(Gửi người xa Huế- Ngô Cang)

50. Nắp quan tài sập cửa, quỷ dạ xoa hiện diện bên thềm

Quầng lửa lạnh kinh người sốt sắng
Bắn vào thăm thẳm vầng trăng
Lăn trong nghĩa địa
Cú kêu!

(Cú kêu- Phạm Tấn Xuân Cao)


51. Vĩnh hằng tĩnh lặng hoàng hôn

Ta ngồi một chắc nhấp buồn rỗng không...
(Uống rượu một chắc- Hoàng Cát)

52. Lưới mòn vớt cạn buồn vui

Vớt lên thả xuống riêng tôi đắm chìm.
(Tôi và em- Kim Chuông)

53. Tóc mượt Hà Giang
chân Cà Mau phù sa ngấn biển
phập phồng nhịp thở Trường Sơn
tay mềm hải đảo
(Mẹ Việt- Phan Văn Chương)

54. Chuyến tàu đời tôi đã leo lên
Không có vé khứ hồi
Chỉ có ga cuối cùng là nơi đến.
(Ba mươi năm cầm phấn- Nguyễn Quang Cương)

55. Những câu thơ ngẩn ngơ tôi chôn dưới móng nhà
Như chiếc neo đang đòi được nhổ
(Lãng du- Nguyễn Đình Di)

56. Ta đã lấy không cả men trời Tam Đảo
Lại nợ tay người ngọn lửa nương khoai thơm
(Tam Đảo ngày tôi đến- Đinh Ngọc Diệp)

57. Trời đã sang thu mà cây chưa vàng lá
Vẫn có mùa thu trong ký ức yêu thương
(Dù chỉ là giấc mơ- Hướng Dương )

58. Trót vì yêu một câu thơ
Trái tim mắc cạn hai bờ nắng mưa
(Lời cây thùy dương- Nguyễn Nho Thùy Dương)

59.Trong ngôi nhà nhỏ
Tôi như ngọn đèn vô tình ai thắp tự ngàn xưa
(Nhà tôi- Văn Đắc)

60. Anh như kẻ lỡ chuyến đò
Một chiều ngồi lặng ngóng bờ bến xa
(Ai đưa đò chiều- Lương Định)

61. Thiên Đường ơi! Vương vấn muôn lần
Ai vén màn the cho vòm hang mát lạnh?
(Động Thiên Đường- Cảnh Giang)


62. Nghiêng câu thơ mắc nhớ chòng chành
Khúc “Mười thương” cắt vành trăng khuyết
(Quê người quan họ- Thương Giang)

63. Đón dâu chỉ có mình anh

Xe đạp cọc cạch mà thành xe hoa
(Chuyện chúng mình- Chu Hà)

64. Hoa ban trắng như da em gái Thái

Nhìn suốt đời anh vẫn cứ hoang mang
(Nhớ Tây Bắc- Nguyễn Quang Hà)

65. Tờ lịch mang vác số phận mình

Mỗi ngày một đầy – vơi
Mỗi ngày một buồn – vui
Mỗi ngày một được - mất
Tờ lịch rơi vô thức chính mình!

(Tờ lịch- Hồ Thế Hà)

66. cầm vé gió chuyến trở về hương cỏ 

nửa đời người chưa qua khỏi vân tay 
máu ký ức trong gam màu nắng đỏ 
mưa bóng mây cũng đủ ướt chuyến mai này

(Đồng ta- Nguyễn Thanh Hải)

67. Chẳng cái chết nào hơn cái chết nào

Tất cả nằm sâu trong đất
(Chết- Nguyễn Đăng Hành)

68. Trái đất
Cánh buồm nâu

Mang hình ngọn lửa
Tìm khát vọng
Chân trời!

Và…
Chính lúc nghiệt ngã
Trái đất hóa bài ca!

(Trái Đất- Trương Vĩnh Hạnh)

69. Em bất ngờ qua đây

Làm mây quên bay
mưa quên ngưng
và gió quên lay

(Quên- Bùi Sĩ Hoa)

70. Anh chờ em không tính đếm thời gian
Con nước dưới sông hờn ghen giận dỗi
(Điểm hẹn trên cầu- Nguyễn Công Hoan)


71. Mấp mô số phận vuông tròn

Đất không thể giấu linh hồn đòi yêu
(Tâm sự nàng Thúy Vân- Trương Nam Hương)

72. Cả dải mây ngày cũ

Vắt ngang gương mặt sầu
(Tôi hỏi khí không phải- Vũ Thị Huyền)

73. Đem câu thơ thả lưng trời
Làm mòn mưa nắng gạn đời đục trong
(Thơ và đời- Chu Văn Keng)

74. Mộng thiên đàng khiến đời thực lơ ngơ

Tôi như thấy phận người đau trượt ngã.
(Vĩnh biệt một nhà văn- Lưu Hoàng Khánh)
  
75. Anh nối bao nhiêu khói thuốc cho tới nổi người dưng

Em nhắn bao nhiêu lời yêu thương cho lấp nổi hồn anh
hoang hoác
 
(Kết nối không thực hiện được,1- Hoàng Đăng Khoa)

76. Lập Đông qua tóc mẹ ngả màu mây

Giờ chải tóc trên khung trời cực lạc
(Vu lan quê mẹ- Tôn Nữ Khuê)

77. Gót thi nhân tạc vóc mai rùa

Chuông đồng vọng u u lời trăn trở
(Đêm Hà Nội- Đàm Lan)

78. Tỉnh cơn say đã muộn

Hóa ra có ban ngày…!
(Ký hoạ đời- Lê Ngã Lễ)

79. Em lướt qua đời anh

Như con tầu ghé vào ga xép
(Ga xép- Nguyễn Tiến Lộc)

80. Tôi định cất lên đôi lời dịu ngọt

Cánh cửa nơi kia bỗng nặng vô vàn...
(Thu không phải, mà hè không phải- Chử Văn Long)


81. Bơ vơ bờ hoang mưa rắc

Gạo khô đen thẫm mặt đồng
(Xuân về cây gạo xù sao không trổ bông- Nguyễn Địch Long)

82. Người ta đi lễ cầu duyên 

Tôi đem lục bát treo nghiêng cổng chùa
(Mơ xuân- Nguyễn Thị Thanh Long)

83. Trầm ngâm tạc dáng giữa trời

Nghìn năm cần mẫn chọn lời cho thơ
(Đèo Ngang- Văn Lợi)

84. Chị thản nhiên mối tình đầu

Thản nhiên em nhận bã trầu về têm.
(Chồng chị, chồng em- Đoàn Thị Lam Luyến)

85. Trầm cảm Sông Hương

bí ẩn Sông Hương
gom nước mắt để trong
nhận bão giông mà lặng
giấu trăng vào thầm sáng
thu bóng đền đài cho huyền nhiệm thời gian

(Trầm cảm Sông Hương- Lê Khánh Mai)

86. Em có biết không? tết như là tiếng trống của trời hối thúc những người đã ngoại năm mươi  giờ trả bài trần thế ta đã làm được gì đâu ngoài một vài việc lẻ mà cả trong giấc mơ vẫn chưa hết nhọc nhằn…
(Chiều cuối năm- Lê Huy Mậu)

87. Bên miệng vực, với bao điều nguy hiểm

Nỗi cô đơn
Triết lý
Buốt tim mình

(Một thoáng Bửu Chỉ- Thúy Nga)

88. gã là nhà quê chính hiệu

đã có thơ bay ra khỏi cổng làng
thơ gã đi đâu cũng có mùi bờ mùi bãi
thương hiệu cua đồng bò ngang
con cò cái cổ cong cong
mà chân đứng thẳng…

(Bài thơ thương hiệu cua đồng- Nguyễn Thánh Ngã)

89. Bao lời nói rải đi như gai nhọn

Người cho đi, tôi lặng lẽ cảm ơn
(Thơ tặng người gặp trên đường- Hồ Thanh Ngân)

90. Em ngồi gom nhặt cánh hoa

Cây vườn đổ cả… chiều tà vào sân!
(Cau già- Nguyễn Thị Thúy Ngoan)


91. Ô hay ! Tiên cảnh trần gian

Rượu chưa rót đã mang mang sơn hà
(Đá chông- Vũ Đình Phàm)

92. Anh nghe em nhờ rễ sâu mở những vỉa tầng linh thiêng trong đất ấm, con sông chảy vào quang gánh, làng mạc phồn sinh tháp dựng, cánh đồng tươi
tốt trên xe cộ.
(Nghe em qua điện thoại- Mai Văn Phấn)

93. Thành phố - giọt mưa buồn rơi trong mắt em

Anh không còn nhìn thấy những vì sao lung linh trong
đáy cốc đời mình
 
(Thành phố, mưa và tôi- Trần Hoàng Phố)

94. Bơ vơ quán nhỏ chiều nay

Nghiêng ly rót nhớ dáng gầy xanh xao !
(Tiễn em- Phạm Xuân Phụng)

95. Chỉ mấy dòng thơ sao nói hết

Người cũ bây giờ ai nhớ ai?
(Đánh rơi một tình yêu- Huỳnh Ngọc Phước)

96. Là bống là bang hay vàng anh vàng ảnh

Chỉ có thương yêu mới đủ sức phục sinh cho một
kiếp người
 
(Chạm sát vách bảy mươi- Đàm Khánh Phương)

97. Chiến tranh đi qua đã lâu rồi

hồn liệt sỹ vẫn nhòa trong nước mắt
những tấm ảnh chao ôi từng khuôn mặt
trẻ dường bao và đau xót dường bao

(Chùa sư nữ- Lê Duy Phương)

98. Trời chỉ hẹp khi nhìn qua cửa sổ

Đảo cô đơn nghẹt thở giữa trùng khơi
(Đường- Việt Phương) 

99. Vần thơ lạc với câu thơ

Lẻ loi lạc bạn
Ngu ngơ lạc thời
 
(Lạc- Trần Thanh Phương)

100. Anh sẽ đi trên khắp mọi cánh đồng
Nơi em lội thuở thiếu thời mót lúa
(Quê em, lời hứa, tình yêu- Hoàng Vũ Quân)

101. Câu thơ rơi tuột khỏi tay

Tượng hình ngữ nghĩa nhuốm đầy sương đêm
(Tự khúc- Lê Minh Quốc)


102. Con ơi con, thức dậy giữa ngày thường

Nghe chim hót đừng nghe mê mải quá
(Với con- Thạch Quỳ)

103. Ngọn gió heo may, nỗi nhớ mọc mầm

Cánh đồng trũng nhọc nhằn
Hoang vỡ
 
(Vô tình- Đức Sơn)

104. Người đem buồn nhớ đổ đi

Còn tôi níu lại phòng khi giở giời
(Tứ tuyệt tình- Đoàn Thị Tảo)

105. Con tắm gội mênh mông, mênh mông phù sa mầu đỏ

Mặn giọt nước mắt nhòe, đêm Rạch máu! Mẹ ơi
(Rằm trên sông Chợ Đệm- Trương Chính Tâm)

106. Khéo thay mọi nhẽ ở đời

  Đầy rồi mà vẫn cứ vơi, thật là...
(Xin- Tâm Tâm)

107. Đứng trước giá băng lòng như sa mạc

Muốn uống cạn cuộc tình vụng dại Xibia...
(Uống cạn Xibia- Tô Ngọc Thạch)

108. Trên ngực anh hao gầy tôi đếm được

những chiếc xương lộ liễu phơi bày
tôi lần tay đếm, đếm và đếm
cô đơn xin nắm lại giữa đêm này

(Không thể đếm- Nguyễn Thị Thái)

109. Tôi khăn gói ngược về tôi

Ô cửa kính cũ
Quán cà phê loang một giọt mưa thầm
 
(Tỵ nạn chiều- Nguyễn Thị Minh Thái)

110. Lưới đời đan sợi tử sinh

Trò đời giăng mắc dây tình dây oan
(Ngủ dậy cho gà ăn- Nguyễn Lãm Thắng)

111. Lạy giời duyên vướng vào duyên

Lần sau áo khác lại quên đầu giường.
(Tương tư- Văn Thùy)



112. Nắng sàm sỡ quên mùa lừa dối

Trăng nhởn nhơ ngã ngớn ngọn đồi
(Tôi đi ra từ cơn mưa- Phan Đình Tiến)

113. Nếu không có em anh sẽ đơn giản đi nhiều

Không hiểu hết vị đời đắng ngọt
(Em đến- Lê Quang Trang)

114. Bãi dâu đỏ ngầu con sóng 

đò nan sang sông một mình
  giữa dòng, sao phân vân mãi?
đò chìm trong tiếng chuông ngân.

(Tơ trời năm ấy- Vũ Từ Trang)
  
115. Thôi đừng đắng nữa rượu cay

Đêm
buồn 
như tiếng đờn lay
quán nghèo...

(Tiếng đờn đêm- Hồ Phong Tư)

116. Em có nét buồn sâu như ngọn gió

Thổi lang thang qua năm tháng hao gầy
(Em và tôi- Bằng Việt)

117. Trời đất sinh ra chi tiểu muội

Để năm nào anh cũng ….. ‘ eo ơi !’
(Bài thơ lì xì- Bùi Chí Vinh)

118. Đâu phải mỗi bình minh không có nỗi buồn số phận

Móng chân tưa mép hôm qua còn chín dấu
Mỗi mùa…
 
( Vẽ một bàn chân- Trần Thế Vinh.


 Nguyễn Văn Hòa, đọc chọn.

                 

Thứ Bảy, 3 tháng 8, 2013

Nhà thơ Đinh Nhật hạnh: Duyên phận còn dài với thơ Haikư

I. Duyên phận còn dài
của một bài thơ cực ngắn

Trên thi đàn thế giới có nhiều áng thơ sống mãi với thời gian và trở thành bất hủ. Chỉ riêng ở Pháp xin đề cập một bài thơ của Félix Arvers (1806 – 1850) đã lừng lẫy gần 2 thế kỷ, vẫn được truyền tụng qua bao thế hệ tận bây giờ mà hễ đã học tiếng Pháp ai cũng thuộc lòng. Bài thơ như sau:
-------------
UN SECRET

------------
-----------------

Ở nước ta, bài thơ tình một chiều đau khổ ấy được truyền tụng rộng rãi trong giới tiếp thụ nền văn hóa Pháp, không biết cơ man nào thơ dịch,thơ phỏng, thơ họa ở thế kỉ trước. Duy chỉ có một bản dịch của Khái Hưng trụ vững nhất – sau một thời gian dài được mặc nhiên công nhận là hay nhất và thi giới lúc bấy giờ cũng kết thúc cuộc luận bàn tranh cãi này. Xin trích dẫn bài dịch chuẩn mực này, thâu tóm nhất, hay nhất bằng thể thơ lục bát nhuần nhuyễn mượt mà:

“Lòng ta chôn một khối tình
Tình trong giây phút mà thành thiên thâu
Tình tuyệt vọng, nỗi thảm sầu
Mà người gieo nặng như hầu không hay...
Hỡi ơi người đó ta đây
Sao ta thui thủi đêm ngày chiếc thân
Dẫu ta đi trọn đường trần
Chuyện riêng đâu dám một lần hé môi
Người dù ngọc nói hoa cười
Nhìn ta như thể nhìn người không quen.”
Đường đời rộn rã bước chân
Ngờ đâu lại đạp lên trên khối tình
Một niềm tiết liệt đoan trinh
Xem thơ nào biết có mình ở trong
                                                                                                      KHÁI HƯNG


Vậy mà trên thi đàn thế giới, mấy trăm năm nay có một đoản khúc cực ngắn chỉ gồm 6,7 từ tưởng giản dị, mộc mạc mà không biết bao nhiêu nhà thơ đã dịch, đến nay hình như chưa có bài nào đứng vững trong lòng người hâm mộ.
Chỉ riêng trong phạm vi hiểu biết hạn hẹp của kẻ viết bài này – khu trú trong một số bài thơ dịch của các tác giả Anh – Pháp – Mỹ và Việt Nam đã có hàng trăm bài, rất khác nhau mở ra quanh bài Haikư Nhật Bản nói trên của Basho đã từng khơi dậy và mở đầu một thể thơ thịnh hành từ giưa thế kỷ 17. Xin phép chỉ trích ra vài chục bài làm cứ liệu.
Bài nguyên tác:
furu ike ya
kawazu tobikomu
mizu no oto

ao cũ
ếch nhảy vào
tiếng nước

Ngữ nghĩa bài thơ khá rõ ràng, không màu mè, ẩn dụ. Vậy mà mãi đến nay theo những thông tin ít ỏi chúng tôi nhận được, riêng phần dịch tiếng Pháp đã có hàng trăm bản dịch khác nhau hoặc tương tự. Các bản dịch của các tác giả Anh, Mỹ cũng có rất nhiều, khó lòng mà minh định.
Điều thú vị nhất là chính quốc của bài thơ này có 2 bản mà 1 trong số đó vừa công bố trên đài truyền hình Nhật Bản NHK (26/7/2013) của tác giả Nobuyuku Yuasa lại thêm vào nguyên tác bài thơ 327 năm tuổi đời nhiều công án mới khiến thi đàn Haikư thêm nhiều điều phải bàn về phiến khúc “Ao cũ”.

Bản dịch tiếng Việt:

1.  Ao cũ
con ếch nhảy vào
vang tiếng nước xao
                                    NHẬT CHIÊU

2.  Ao cũ
ếch nhảy vào
tiếng nước
                                           ĐINH NHẬT HẠNH

3.  Con ếch
nhảy xuống ao tù
tiếng nước té
                                                  THÁI BÁ TÂN

 4.  Cái ao cũ im lìm
Một con ếch nhảy vào ao
Xao động, lại im lìm
                                             PHÙNG HOÀI NGỌC


TIẾNG ANH
TIẾNG VIỆT *
Ancient pond
Frog jumps in
sound of the water
Patrice Donegan
Ao cổ
ếch nhảy vào
tiếng nước
The old pond
a frog jumps in
the sound of water
Jackie Hardy
Ao cũ
con ếch nhảy vào
tiếng nước

The old pond
a frog jumps in
sound of water
Robert Haas
Cái ao cũ
con ếch nhảy vào
tiếng nước

An old silent pond
a frog jumped into the pond
splash! Silence again
Hardy Bond
Một cái ao cũ lặng im
con ếch (đã) nhảy vào trong đó
“Phọt”! Yên tĩnh trở lại

There is the old pond!
Lo, into it jumps a frog
Hark, water’s music
John Brian
Đây cái ao cũ!
nhìn kìa! Con ếch nhảy vào
nghe kìa! Khúc nhạc nước
There is the silent old pond
a mirror of ancient palm
a frog – leaps – in splash
Dion O’donold
Đây cái ao già nua yên tĩnh
mặt gương soi của gốc cọ cổ xưa
một con ếch – nhảy – nước tóe
Old pond
frog leaping
splash
Corman
Ao cũ
ếch đang nhảy
tiếng nước tóe

Antic pond
frantic frog jumps in
gigiantic sound
Bernard Lionel Einbond
Ao cổ xưa
ếch điên cuồng nhảy vào
tiếng nước vang to thế!
Old pond
leap-splash
a frog
Lucien Stryck
Ao cũ
tiếng nước nhảy tóe nước
một con ếch

Old pond
a frog jumps in
water’s sound
William Higginson
Ao cũ
một con ếch nhảy vào
tiếng nước
     * thơ tạm dịch của Đinh Nhật Hạnh

2 BẢN DỊCH ANH NGỮ CỦA 2 TÁC GIẢ NHẬT BẢN *

An old pond
a frog dives in
water sound

Một cái ao cũ
con ếch nhảy vào
tiếng nước
At the age-old pond
A frog leaps into the water
a deep resonance
Nobuyuka Yuasa
(NHK 29/06/2013)
Tại cái ao cổ xưa
một con ếch nhảy vào nước
âm hưởng thẳm sâu
         * thơ tạm dịch của Đinh Nhật Hạnh

Tiếng nước tóe lên từ một vật thể sống nhỏ nhoi nhảy vào mặt ao chỉ nghe – nhìn được trong nháy mắt liệu có âm hưởng thẳm sâu như lời dịch vừa nêu? Bản dịch tiếng Anh này xuất xứ từ hiệp hội Haikư Toàn Quốc Nhật Bản của tác giả Nhật có danh tính rõ ràng được quảng bá nền Haikư Nhật Bản ngày 29/06/2013 là bản mới nhất tôi nhận được của chính người Nhật dịch từ bản gốc. Tôi cứ băn khoăn mãi về độ tin cậy chính xác của bản dịch này và chợt nghĩ phải chăng người dịch thơ có quyền bổ sung nhận thức rất riêng của mình, xem như một cách thẩm bình cái gì đó nằm ngoài cốt chữ, như tiếp nhận ánh hào quang tỏa ngầm vốn có nhưng chưa lộ sáng bởi sự che chắn của ngôn từ bản gốc. Ta chưa rõ cảm nhận của dịch giả Nhật Bản NOBOYUKU YUASA trên đài Truyền Hình NHK vừa rồi có tương đồng với nhà văn Nhật Chiêu khi hình như cả hai cùng nhận ra rằng chú ếch nhảy vào ao kia không chỉ gọn ghẽ vài giây rồi tắt lịm mà sau đó làn nước trong ao vẫn còn xao động, xao động đến bây giờ, mãi mãi… Nhiều câu hỏi, nhiều công án cứ ẩn hiện lấp lánh, vương đọng trong 6 từ tưởng như đơn giản mà chắc hẳn nhiều thế hệ sau này còn lắm băn khoăn.
Nhiều câu hỏi chưa được giải đáp khiến cho người dịch tự trọng khó lòng ngừng lại ở ngữ nghĩa tưởng như đơn giản, có thể sờ bắt được như một lát cắt thời gian và không gian. Ao cũ hay ao xưa! Ếch nhảy vào khác hẳn nhảy ra và trạng thái nước ao thủa ấy trong hay đục, bề mặt có phủ kín bèo tây, bèo tấm để có khả năng tạo nên tiếng “tõm” phọt lên sắc gọn khi con ếch nhảy vào để rồi lặng lẽ như chưa có gì xảy ra? Cứ hình dung một chiếc ao vườn Nhật Bản trên truyền hình: nhỏ thôi, như một vũng nước trong xanh giữa khu vườn tỉa tót, có tảng đá rêu xanh biểu thị núi non, sông hồ hùng vĩ. Nó không tùy tiện như bất cứ ao nào ở xứ khác. Một con ếch nhảy vào – chỉ có một. Mặt ao sẽ vỡ ra vài giây, phát ra một tiếng phọt sắc gọn đồng thời với vài tia nước bắn ra tạo làn sóng lăn tăn đón chào khách để rồi khép ngay lại phẳng lặng như xưa.
Câu thơ – hay bài thơ “Ao cũ” già hơn cụ Bành Tổ của Basho – vẫn luôn luôn tươi trẻ, ngày càng tạo thêm dòng suy ngẫm vượt khỏi khuôn khổ và tầm mức hạn hẹp ban đầu. Ngày càng hiển thị rõ hơn nhiều câu hỏi: Làn nước ao lúc ấy đục hay trong? Cư dân trong ao thuở ấy nhiều hay chỉ mình cụ ếch đầu tiên nhảy vào đơn chiếc và cứ cho là chiếc ao nhỏ ấy vẫn tồn tại trong thiên nhiên Nhật Bản, thì mai này ra sao, liệu sẽ có còn hay sẽ bị san bằng, tan biến vào một không gian công nghiệp hóa khổng lồ, khó mà cưỡng lại! Như hiện trạng ở nước Việt Nam mình.
                                       

                                                                                      Ngõ Bằng lăng làng Tám
                                                                                                 (2008 - 2013)

                                                                                                   Đinh Nhật Hạnh
  KỲ SAU:

II. Lăng kính đa diện của khúc Haikư “Ao Cũ”



Thứ Tư, 24 tháng 7, 2013

Thông tin về kết quả dự thi...


Ảnh Phạm Thành (CLB nhiếp ảnh Hà Nội)

Về kết quả Hội thi thơ Haiku tại Kobe do
WHA tổ chức đầu tháng 7 năm 2013


        Ngày 29-6-2013 tôi nhận được mail của ông chủ tịch Hiệp hội Haiku thế giới Banya đề nghị CLB ta tham gia gửi thơ Haiku cho Hội thơ “Ginyu karumen” (Ginyu karumen Kukai) tổ chức tại Kobe Nhật Bản ngày 7-7-2013. Theo giải thích của ông Banya thì Kobe là thành phố quê hương ông, là nơi có nhiều duyên nợ với thơ Haiku, nhiều nhà thơ xuất chúng hiện đại Nhật Bản đã từng sinh sống ở đây, coi Kobe là cái nôi “Tân hưng Haiku”, nơi sản sinh ra nền Haiku theo trào lưu mới.
        Thông báo của Ban tổ chức thì mỗi người nộp 3 câu, ngoài tiéng Nhật có thể sáng tác bằng tiếng Anh, nếu sáng tác bằng ngôn ngữ khác thì dịch ra tiếng Nhật hoặc tiếng Anh. Thông báo quá gấp vì thông báo ngày 29-6 mà ngày 2-7-2013 là hết hạn nộp bài tức là chỉ có 3-4 ngày là hết hạn nộp bài.
        Ông Banya nói rằng không cứ là hội viên của Ginyu mà ai cũng có thể tham gia Hội thơ này. Ông còn cho biết nếu ai đăng ký có mặt tại Hội thơ thì nộp kinh phí là 1000 Yên, nếu chỉ gửi bài thì không phải nộp.

Một số thành viên CLB Haiku Việt Hà Nội đã tham gia Kukai này

         Sau khi nhận đưựoc Mail trên tôi lập tức gửi chuyển bản viết bằng tiếng Anh của Banya cho các anh chị có địa chỉ mail trong danh sách của tôi, đặc biệt là Đinh Trần Phương để ai có điều kiện thì tham gia.
        Riêng tôi vì rất bận nên định không tham gia. Nhưng nghĩ đây là một dịp vui cho giao lưu nên nhân tiện tôi lấy mấy bài Haiku trong cộc họp CLB ngày 28-6 của mấy anh chị đưa bài cho tôi và chọn mỗi người 3 câu để dịch sang tiếng Nhật. Đó là của chị Loan, anh Liễn, anh Viên, anh Lý Viễn Giao. Tôi định không có thơ của cá nhân tôi.
        Nhưng sáng hôm sau tôi nghĩ ra được 3 câu, không hay lắm nhưng cũng dịch ra tiếng Nhật và gửi sang cho Banya và cả Ohashi Ayuhito người đồng tổ chức Kukai này.
        Vài hôm sau anh Lý Viễn Giao gửi cho tôi 3 câu khác nhờ dịch và gửi đi hộ, tôi trả lời anh rằng tôi đã chọn 3 câu khác trong số bài anh đưa hôm họp CLB dịch và gửi đi rồi. Anh Giao cũng đồng ý vậy.
        Anh Lê Văn Truyền thì gửi trực tiếp sang cho Banya khoảng 15 câu tiếng Việt kèm phần anh đã tự dịch ra tiếng Anh. Anh cũng đồng thời gửi cho tôi. Tôi mail lại bảo anh Truyền là qui định mỗi người chỉ gửi 3 câu thôi. Anh Truyền mail sang nhờ Banya chọn hộ 3 câu dự thi.
         Tôi không nhận được mail nào hồi âm, nhưng bận quá nên cũng không mail hỏi lại. Ngày 5-7 tôi nhận được mail của chị Ohashi thông báo đến mọi người rằng Ban tổ chức giải đã nhận được gần 100 câu kể cả ở nước ngoài gửi về và đề nghị mọi người tham gia và đề nghị mọi người đánh giá, chọn 10 câu hay nhất và nêu rõ lý do chọn rồi gửi cho BTC chậm nhất là 11 giờ 59 phút đêm 6-7-2013.
          Ngày 10-7-2013 Ohashi Ayuhito là người đồng tổ chức đã gửi thông báo kết quả Kukai này cho anh Truyền và thông báo kết quả bình chọn trong các câu đã nhận. Anh Truyền có gửi mail lại cho tôi nhờ dịch ra cho rõ vì vậy tôi nảy sinh nghi ngờ là họ bỏ sót mail của tôi, vì không thấy có mail trả lời mail tôi đã gửi. Tôi đề nghị anh Truyền gửi 100 câu đã nhận cho tôi xem.
          Xem 100 câu này không thấy có câu nào của 5 người tôi đã gửi ngày 30-6-13 đồng thời thấy hơn 15 bài của anh Truyền được đăng rải rác toàn bộ trong bản tổng hợp 100 câu nói trên.
        Theo mail thông báo kết quả đánh gía của Hội thơ (kukai) như sau:  5 điểm có 2 câu, 4 điểm có 8 câu (trong đó có 1 câu của anh Truyền) và 3 điểm có 11 câu.
  Câu của anh Lê Văn Truyền được Hội thi xếp vào loại 4 điểm (tạm gọi là giải nhì) là:
                       Ngư ông quăng lưới/ bắt/ ánh mặt trời buổi sáng
            (Old fisherman casting the net/ to catch / the glow of dawn)

        Khi tôi gửi mail sang hỏi Banya và Ohashi nêu nghi ngờ của mình. Thì lập tức anh Banya đã mail sang xin lỗi là do quá vội vã nên BTC đã để sót mail của tôi. Tuy vậy anh Banya cũng đánh giá các câu mà tôi đã chọn và dịch gửi sang cho họ hôm 30-6. Anh Banya đánh khuyên vào các bài, có 2 loại là khuyên 2 vòng lồng nhau là “ưu tú” và khuyên 1 vòng là “quế tác” (Kasaku). Đại khái tôi hiểu là “ưu tú” là được chọn và “quế tác” là khuyến khích, có triển vọng. Cũng hơi tiếc nhưng dù sao tôi cũng thấy vui vì thực ra tôi đang rât muốn xem người Nhật đánh giá Haiku Việt thế nào là chính.
        Cụ thể của chị Loan được 2 câu “quế tác”, anh Viên được 1 câu “ưu tú” và 1 câu “quế tác”,  Anh Liễn được 2 câu “quế tác”, tôi được 1 câu “quế tác”.  còn 3 câu tôi chọn của anh LVG thì không được khuyên câu nào. Anh Banya giải thích về 3 câu của anh Lý Viễn Giao tôi chọn dịch không được đánh giá câu nào, anh ví dụ 1 câu trong đó:
Dưới trời cao
Sáng cùng sao
Bầy Đom Đóm
          Câu này có cả sao, cả đóm đóm thì theo quan niệm người Nhật sự so sánh “sao” và “đóm đóm” không cần thiết, nó là đương nhiên, nên không được đánh giá.
         Tôi liền dịch 3 câu anh Lý Viễn Giao gửi sau cho tôi và gửi sang nhờ anh Banya đánh giá thì kết quả là 1 câu được đánh “ưu tú” và 1 câu  “quế tác”. (trích cụ thể dưới đây).
         Đối với tôi thì việc guiử bài tham gia Kukai này chỉ nhằm giao lưu học hỏi và cho vui.
        Qua câu chuyện trên tôi muốn giới thiệu với CLB ta một vấn đề của cuộc thi thơ Hauku ở Nhật. Mặc dù cuộc thi tổ chức hơi vội vã và cũng có vẻ không chất lượng như mong muốn nhưng cũng cho thấy cách làm của họ. Đồng thời qua đánh giá của Banya tôi rút ra một số suy nghĩ sau:
-                                                    Những câu xúc tích mà có ý sâu được dánh giá tốt.
-                                                    Những ý lạ dễ được đánh gía cao
Ví dụ: 
1) Câu của anh Lê Văn Truyền được Hội thi xếp vào loại 4 điểm (tạm gọi là giải nhì):
                       Ngư ông quăng lưới/ bắt/ ánh mặt trời buổi sáng
2) Câu của anh Phùng Gia Viên được Banya đánh 2 vòng khuyên “ưu tú”: 
                       Gửi đất/ gió mềm/ lời ru
3) Câu của anh Lý Viễn Giao được Banya đánh 2 vòng khuyên “ưu tú”:
                        Ngày em đi/ nâng ly/ uống sóng

Những câu được Banya cho vào hạng “quế tác” tức là “có triển vọng” hay “khuyến khích” là:

Bìm bìm bên cầu
Hai mái đầu
Chung ô

Trên ô chuồng nhỏ
Đôi bồ câu trắng
Rỉa nắng cho nhau
                                            Đỗ Tuyết Loan

Canh chầy
Nao nao con nước
Thân Cò
                                                Phùng Gia Viên

Hoa xoan
Rơi
Chiều tím

Phượng hồng
Sen trắng
Ước mơ xanh
                                                    Phạm Ngọc Liễn

Tiếng chim hàng xóm
Đánh thức tôi
Trời đã sáng rồi
                                                  Lê Thị Bình

Dốc ngược be sành
Tưới đãm cỏ xanh
Cho ngày xưa khát
                                                   Lý Viễn Giao

Ghi lại sự việc này để các anh chị em trong CLB tham khảo trong khi sáng tác.
Cũng nói thêm là khi viết bài này tôi có mail hỏi anh Banya là đánh gía của anh tương đương mấy điểm trong cuộc thi thì anh nói, hai cách đánh giá khác nhau vì họ cộng những người tham gia chọn, mỗi bài chon đánh 1 điểm sau đó họ cộng điểm  nên khó so sánh. Anh ấy cũng nói rằng kết quả có phản ánh đúng không cũng chưa chắc chắn. Có thể là tính số người chọn cho mỗi bài  và xếp theo thứ tự. Anh Banya nói Kukai rất ngạc nhiên vì thấy có cả người Việt Nam tham gia rât nhiệt tình..
 Tôi cũng mừng vì anh Truyền đã tham gia và đã được chọn 1 câu 4 điểm. Xin chúc mừng anh và mừng cho CLB ta.
                                                           Hà nội ngày 23-7-2013

               Lê Thị Bình